Khởi nguồn
Theo gia phả ghi vào đời tiền Lê năm 979 vua Lê Đại Hành, bí danh Lê Hoàn (làm vua đựơc 29 năm có lẻ). Tây phi hoàng hậu quê dày Sơn Tây, sinh được năm người con (ba trai, hai gái): Ích, Bình, Minh (Đức, Hòa là con gái). Hai người con gái xuất giá không rõ. Còn lại ba người con trai Ích, Bình, Minh.
Cụ Ích – Đỗ Danh Hưng – người anh cả làm tam công, tham tán trấn ải Nam Định.
Đệ tam phụng mệnh khâm sai trấn giữ Thái Nguyên.
Còn tôi đệ nhị tam công, Đại đô đốc, chỉ huy sứ khâm sai đại thống quyền khâm binh tả ngạn sông Hồng.
Gia phả ký
(Ghi từ chữ hán sang chữ quốc ngữ)
Gia phả khởi tổ của nhà Lê
Thanh nhàn ngọn bút chép ghi
Gia phả chính thống truyền đời tử tôn
Kể từ lập địa khai thiên
Từ Hồng bàng thị đến đời Đinh Lê
Nước thì có sử di truyền
Nhà có gia phả truyền hiền về sau
Căn nguyên xin kể từ đầu
Tam đảo chính thống dựng nhà từ xưa
Tử tôn bè quế đề huề
Canh nông bản dã trăm nghề tinh thông
Chỉ mong sáng lập non sông
Nhị hà còn đấy chỉ mong từng ngày
Trước thì ngự sự trong triều
Lòng thì chưa được mong cầu giúp dân
Truyền cho thiết lập thuyền qua
Buông chài thả lưới đêm ngày tuân giang
Cầm kỳ thi tửu ngao du
Ngắm xem xoan nhãn, Thần tiên lạ kỳ
Núi non trùng điệp như in
Vũ di một dải ngắm trông tỏ tường
Chỗ này truyền lập quê hương
Chín mươi chín núi trường sơn trầu vào
Nam sơn hùng vĩ thảnh thơi
Thanh Hương quế gọi tự long đức thần
ở đây là huyện Trường Nguyên
Tại tỉnh thanh hóa là nơi trung kỳ
Nơi này có chợ Thanh Hương
Có chùa Long Đức ngày thường tới chơi
Vừa khi vượng khí vườn hồng
Triều đình giáng chiếu cắm ngay lạ kỳ
Trà sơn mộ tổ thiên tăng
Tuyết sương phủ kín lưới hồng bạc quanh
Sáng ngày sự đã dành dành
Vu di một dải chung quanh chùm vào
Đứng thấp thì lại xem cao
Một trăm chín mươi chín núi thanh tao
Chà sơn mộ tổ nơi cao
Long chầu hổ phụng trông vào kiến xương
Ngàn năm kể tiếp phù đời
Đi đi lại lại chẳng rời lệ dân
Khi lê hoặc lúc tảo tần
Muốn dựa đổi mới thêm phần vinh quang
Sửa nhà dựng nước nghiêm minh
Truyền cho con cháu hiếu vinh đời đời
Gia chính phả
Tường trình khi khởi tổ họ Lê
Gia phả ký
Ngọc điệp kim chi lưu thế phả
Hồng chung đại cả chấn gia thanh
Khởi tổ nghiệp
Tam đảo khởi gia lai
Kim thanh hòa ký định
Thiên táng tại trà sơn
Dĩ nam sơn vi chủ
Đắc địa sinh nhân giả
Từ tôn giai thừa nghiệp
Nhất chi sinh bách diệp
Lê tổ đại gia bản
Tường thuật chương hai
Thái sơn cao tổ chính ngôi
Đại hành hoàng đế là đời tiền Lê
Bí danh hiệu viết Lê Hoàn (979)
Truyền ngôi chính vị hai đời nghiêm minh
Sửa sang quốc luật chiều đình
Cứu dân phù quốc phân minh chỉnh tề
Hai mươi chín năm có lẻ
Xin lại trở về chốn cũ nam sơn
Canh nông tần tảo xoay vần
Hưng bang sáng lập làm ăn lương hiền
Phúc thì ký định hoàng thiên
Qua đời Trần – Lý sứ thần lại ra
Lê Giang Kim dòng dõi nhà
Phất cờ phục quốc cứu toàn muôn dân
Hiến xương Lê Lợi thánh quân (7-2-1418)
Tây phi hoàng hậu quê dày sơn tây
Tên làng vốn gọi Mỹ Lương
Sinh ra đã được năm con rõ ràng
Ba giai hai gái tỏ tường
Đặt tên là: Ích, Bình, Minh, Đức, Hòa
Đến khi cả nhớn xuất gia
Bảng vàng thi đỗ chức là Tam Công
Vì chưa giặc cướp non sông
Anh em phục mênh cứu toàn muôn dân
Để mà giúp nước cứu dân
Bách chiến bách thắng giặc binh tan tành
Theo mẹ về tỉnh Sơn Tây
Đóng quân ở lại nơi này Mỹ Lương
Tên làng là xóm quất lương
Theo họ nhà mẹ đổi là Đỗ Hưng
Đến khi đất nước yên bình
Thừa ân thu sắc cửu trùng vua phong
Anh cả nhất vị long trùng
Sắc phong tham tán chấn Nam định dày
Đệ tam phục mệnh khâm sai
Thái Nguyên trấn thủ trong ngoài uy nghi
Còn tôi đệ nhị tam công
Đại đô đốc, chỉ huy sứ khâm sai đại thần
Quyền khâm binh tả ngạn sông hồng
Tuần du cao lạng sang sông lục đầu
Đời vua thần tốn dương hòa
Tặng phong thái bảo chí trung đại thần
Tuần du cao bắc khâm sai
Qua sông Nguyệt Đức ngự trên mui thuyền
Ngắm xem phong cảnh Yên Viên
Thấy Diêm Phúc tự là duyên hữu tình
Ý muốn thắng cảnh yên viên
Thuyền quân đỗ lại để lên trên bờ
Vào chùa niêm phật ninh
Ngắm xem đất ấy đa đinh lợi tài
Ý thích chí cả trong ngoài
Truyền cho thiết lập lâu đời an cư
Nay còn bốn người anh em
ở lại với mẹ tại làng Mỹ Lương
Nơi này là tỉnh Sơn Tây
Quê hương thân mẫu xin thời chớ quên
Còn tôi khởi tổ từ khi
Yên viên an lạc là nơi quê nhà
Đây là khởi tổ Đỗ gia
Muôn đời ghi nhớ vẫn là Lam Sơn
Thần đồng tái bút tự nhiên
Để cho con cháu truyền hiền về sau.
Đỗ Danh Tý ghi lại, ngày 4/7 năm mậu thìn 1988